موج رسا
شفاف سازی/

باتوجه به شعارهای انتخاباتی دولت انتظار می‌رفت برای مقابله با واردات و جلوگیری از مصرفی شدن بازارها تدبیری جدی اندیشیده شود، از طرفی این شرایط و آمارها در دوران تحریم ایجاد شده، یعنی ممکن است در دوران پساتحریم آن هم در شرایطی که برخی دولتیان بر طبل بازارهای ازاد می کوبند شرایط از این هم بدتر شود.

کد خبر: ۱۷۱۰۵
تاریخ انتشار: پنجشنبه ۲۹ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۱۳:۵۰

به گزارش موج رسا, در یکی از اظهارنظر های مسئولین مرتبط با امر واردات، اشاره به آمار ۷۰ درصدی کالاهای وارداتی در خدمت تولید شده است. این گمانه زنی خوشبینانه در فضای علمی از یک تعریف در حوزه مبادلات  گمرکی  نشات گرفته است که در ادامه به نقد و بررسی آن می پردازیم. در واقع اگر تعاریف منطبق بر واقعیت باشند تا حدود زیادی، اظهارات دور از واقعیت امکان مطرح شدن پیدا نمی‌کنند.
طبق آمارها، واردات سال ۱۳۹۳ حدوداً ۵۵۰۰ قلم کالا به ارزش بیش از ۵۲ میلیارد دلار از مرزهای قانونی کشور بوده است. لازم به ذکر است با احتساب گمانه زنی های حداقلی کرباسیان رئیس گمرک کشور؛ ۲۰ تا ۳۰ میلیارد دلار هم به صورت قاچاق وارد کشور می شود، یعنی سالیانه شاهد ورود حداقل ۸۰ میلیارد دلار کالا به کشور هستیم، اما با محدود کردن دامنه بحث و بررسی واردات از مرزهای قانونی و آمارهای رسمی، متاسفانه واردات کشور یک رشد مثبت داشته است.
باتوجه به شعارهای انتخاباتی دولت انتظار می‌رفت برای مقابله با واردات و جلوگیری از مصرفی شدن بازارها تدبیری جدی اندیشیده شود، از طرفی این شرایط و آمارها در دوران تحریم ایجاد شده، یعنی ممکن است در دوران پساتحریم آن هم در شرایطی که برخی دولتیان بر طبل بازارهای ازاد می کوبند شرایط از این هم بدتر شود.
برای تشریح مسئله باید به تعریف وزارت صنعت از کالاهای واسطه ای، مصرفی و سرمایه ای رجوع کنیم که اساس این ادعای تبلیغاتی دولت است.
وزیر صنعت، معدن و تجارت با استفاده از تعریف کالای واسطه ای و برداشت های دوگانه ای که از آن می شود، عمده کالاهایی که عملاً نقشی مصرفی دارند را در زمره کالاهای سرمایه ای قرار داده و از افزایش واردات دفاع می کند، به این ترتیب این اظهارنظر که عمده واردات ایران در خدمت صنایع زیربنایی است، توجیه علمی پیدا می کند.
در ادامه سعی می کنیم با باز تعریف انواع کالاهای وارداتی(سرمایه ای- واسطه ای-مصرفی) و آوردن مثال هایی از آمار واردات گمرک تا حدودی بحث را روشن تر کنیم.
الف)کالاهای سرمایه‌ای: کالاهای سرمایه ای معمولاً دارائی‌های ثابت هستند و عمدتاً شامل دستگاه‌ها و ماشین‌آلاتی می‌شوند که برای ساخت کالاهای دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرند. زمین ، پول، اوراق قرضه و نظایر آن جزء کالاهای سرمایه‌ای به‌شمار نمی‌روند. در واقع سرمایه ای ها کالاهایی هستند که معمولا عمر اقتصادی آنها بیش از یکسال است و برای تولید کالاها و خدمات جدید به کار می‌روند.
در نتیجه کالاهایی که هدف استفاده از آنها ایجاد تولید اضافی باشد کالای سرمایه ای نامیده می‌شود.
ب)کالاهای واسطه ای:کالا و خدمات واسطه ای کالا و خدماتی است که در فرایند تولید قرار می گیرد و تبدیل به کالا و خدمات نهایی می شود و مورد استفاده قرار می گیرند. مثلاً اتومبیل آنجا که برای استفادۀ شخصی خریداری و استفاده می‌شود کالای مصرفی بادوام است اما آنجا که جهت حمل مسافر یا کرایه یا فروش خدمات حاصل از آن خریداری و استفاده می‌شود، کالای سرمایه‌ای است. بنابراین، برخی از کالاها تا درصد معینی سرمایه‌ای و با درصدهای دیگر مصرفی هستند، این دست کالاها را واسطه ای نامیده‌اند. با نگاهی به آمار واردات سال های گذشته می توان ادعا کرد عمده کالاها در این رده قرار می گیرند.
یک بررسی ساده نشان می دهد که ۱۰ قلم کالایی که در راس لیست واردات سال ۹۳ قرار گرفته ارزشی بالغ ۱۲ میلیارد دلار دارند، اما از آنجا که این جنس کالاها همگی امکان به کار رفتن در ساخت محصول بعدی را دارند، واسطه ای و در نهایت غیرمصرفی و در خدمت تولید معرفی می شوند.
اما این ادعا به همین جا محدود نمی شود و حتی در رده کالاهایی که با ارزش های متوسط وارد شده اند می توان به سیگار حاوی توتون با ارزش بیش از ۱۲۱ میلیون دلار اشاره کرد که این دست کالاها هم با توجیهاتی غیر مصرفی معرفی شده اند. در واقع در دسته بندی تعرفه ای کالاهایی نظیر زعفران، زنجبیل و فلفل و زردچوبه نیز که با ارقامی چند ده هزار دلاری تا چند میلیون دلاری وارد شده اند، می توان به همین ترتیب تعریف کالاهای واسطه ای را صادق دانست.
یا مثلا ۱۲۶ هزار دلار چای کیسه ای به کشور وارد شده که می توان آن را با این فرضیه که برای فروش استفاده می شود و نوعی خدمات است در زمره کالاهای واسطه ای و غیرمصرفی دسته بندی کرد. از کالاهای با رده پایین می توان به دی اکسید کربن هم اشاره کرد که به میزان ۲۳ هزار دلار در سال ۹۳ وارد کشور شد. از آنجا که شاید نتوان ادعا کرد که روی کالایی مثل خون انسان هم می‌شود با اعمال تغییراتی، آن را غیر مصرفی و واسطه ای نامید این کالا با ۱۰ میلیون دلار واردات در سال ۹۳ جزو کالاهای مصرفی دسته بندی شده است. همچنین ظروف شیشه ای به میزان ۶۴ میلیون دلار (رشد ۵۸% نسبت به ۹۲) و یخچال و فریزر به مقدار ۶۶ میلیون دلار (با رشد۴۴% نسبت به سال ۹۲) وارد کشور شده اند.
اما با همه اینها کالاهای وارداتی که به معنای واقعی می توانند در حوزه تولید بلاخص تولیدات صنعتی مفید واقع شوند، طبیعتا دستگاه ها و ماشین الات صنعتی هستند. هرچه قدر آمار  نسبی واردات این دست کالاها نسبت به کالاهای مصرفی (واسطه ای) بالاتر باشد، نقش مفیدتر و ملموس تری را در تولید ایفا می‌کند.
به عنوان مثال در سال ۹۳ بیش از ۱۵ میلیون دلار دیگ های آب گرم، همچنین حدود۱۳۰ میلیون دلار انواع توربین و قطعات همراه وارد کشور شده است.
نکته جالب آنجاست که در دسته بندی وزارت صنعت و معدن کالاهای وارداتی، یا صنعتی اند و یا اساسا در یک نگاه کلی در حوزه کالاهای صنعتی قرار می گیرند، در نتیجه اعلام می شود که ۴۰ میلیارد دلار در سال ۹۳ ارزش واردات این دسته کالاها به کشور بوده است، و از آنجا که سهم مابقی کالاها یعنی کالاهای اساسی ۱۳ میلیارد دلار بوده است، می توان به تقریب ۷۰ درصدی کالای در خدمت تولید رسید!

9999

اما واقعیت این است که تعریف مورد نظر وزارت صنعت، معدن و تجارت را سایر فعالان اقتصادی قبول ندارند؛ به عنوان مثال اگر از دریچه سازمان توسعه تجارت ایران به واردات سال ۹۳ نگاه کنیم تنها ۱۰میلیارد دلار کالای سرمایه ای به کشور وارد شده است، یعنی فقط ۲۰ درصد واردات در مسیر تولید واقعی قرار گرفته است!

با توجه به آمارهای ارائه شده، هشدارها درباره فدا شدن تولید داخل پیش پای واردات جدی است، آن چنان که افزایش نرخ بیکاری و افزایش واردات به وضوح آن را تایید می کند. تناقض وضعیت واقعی اقتصاد میان افزایش بیکاری و آمارهای شیکی که از ورود کالاهای سرمایه ای مطرح می شود نشان می دهد که به جای بازی با تعاریف آماری باید به مزیت های نسبی توجه شود. اولاً هیچ منطق اقتصادی حکم نمی کند که هر کالای سرمایه ای باید الزاما وارداتی باشد. ثانیاً ترکیب واقعی کالاها نشان می دهد که غلبه بیش از ۸۰ درصدی با کالاهای مصرفی است که اشتغال را در داخل نابود می کند.

ولتی را حداکثر ۲۵ میلیون تومان تعیین کرده بود، دولت یازدهم این رقم را به ۱۵۰ میلیون تومان افزایش داد.

انتهای پیام/

 نسیم زنجان

مطالب مرتبط:
برچسب ها: واردات تولید 
برای دریافت جدیدترین بسته اخبار روز اینجا کلیک کنید
نام:
ایمیل:
* نظر شمـا: